22 maja 2024
SEO pozycjonowanie
Zdrowie

Opryszczka – przyczyny, objawy, leczenie, jak zapobiegać

Kluczowe fakty o opryszczce

  • Szacuje się, że na całym świecie 3,7 miliarda osób poniżej 50. roku życia (67%) cierpi na zakażenie wirusem opryszczki pospolitej typu 1 (HSV-1), który jest główną przyczyną opryszczki jamy ustnej.
  • Szacuje się, że na całym świecie 491 milionów osób w wieku 15–49 lat (13%) cierpi na zakażenie wirusem opryszczki pospolitej typu 2 (HSV-2), który jest główną przyczyną opryszczki narządów płciowych.
  • Większość infekcji HSV przebiega bezobjawowo lub nie jest rozpoznawana, ale objawy opryszczki obejmują bolesne pęcherze lub wrzody, które z czasem mogą nawracać.
  • Zakażenie HSV-2 zwiększa ryzyko nabycia i przeniesienia zakażenia wirusem HIV.

Wirus opryszczki pospolitej (HSV), znany jako opryszczka, jest częstą infekcją, która może powodować bolesne pęcherze lub wrzody. Rozprzestrzenia się głównie poprzez kontakt skóra do skóry. Można to leczyć, ale nie uleczalnie.

Istnieją dwa typy wirusa opryszczki pospolitej.

Typ 1 (HSV-1) rozprzestrzenia się głównie przez kontakt doustny i powoduje infekcje w jamie ustnej lub wokół niej (opryszczka jamy ustnej lub opryszczka). Może również powodować opryszczkę narządów płciowych. Większość dorosłych jest zakażona HSV-1.

Typ 2 (HSV-2) rozprzestrzenia się drogą kontaktów seksualnych i powoduje opryszczkę narządów płciowych.

Większość ludzi nie ma żadnych objawów lub ma jedynie łagodne objawy. Infekcja może powodować bolesne pęcherze lub owrzodzenia, które z czasem mogą nawracać. Leki mogą złagodzić objawy, ale nie wyleczą infekcji.

Nawracające objawy opryszczki jamy ustnej i narządów płciowych mogą być niepokojące. Opryszczka narządów płciowych może być również stygmatyzująca i mieć wpływ na relacje seksualne. Jednak z czasem większość osób chorych na opryszczkę przyzwyczaja się do życia z infekcją.

Objawy opryszczyki

Większość osób chorych na opryszczkę nie ma żadnych objawów lub ma jedynie łagodne objawy. Wiele osób nie jest świadomych, że ma infekcję i może przenosić wirusa na inne osoby, nie wiedząc o tym. Objawy mogą obejmować bolesne, nawracające pęcherze lub owrzodzenia. Nowe infekcje mogą powodować gorączkę, bóle ciała i obrzęk węzłów chłonnych.

Objawy mogą być inne podczas pierwszego epizodu (lub „ogniska”) infekcji niż podczas nawracającego epizodu. Jeśli wystąpią objawy, często zaczynają się od mrowienia, swędzenia lub pieczenia w pobliżu miejsca pojawienia się ran. Typowe objawy opryszczki jamy ustnej obejmują pęcherze (opryszczkę) lub otwarte rany (wrzody) w jamie ustnej lub wargach lub wokół nich.

Typowe objawy opryszczki narządów płciowych obejmują guzy, pęcherze lub otwarte rany (wrzody) wokół narządów płciowych lub odbytu. Te rany i pęcherze są zazwyczaj bolesne. Pęcherze mogą pękać, sączyć się, a następnie tworzyć strup.

Podczas pierwszej infekcji ludzie mogą doświadczyć:

  • gorączka
  • bóle
  • ból gardła (opryszczka jamy ustnej)
  • ból głowy
  • obrzęk węzłów chłonnych w pobliżu zakażenia.

Z biegiem czasu u ludzi mogą występować powtarzające się epidemie („nawroty”). Są one zwykle krótsze i mniej dotkliwe niż pierwsza epidemia.

Leczenie opryszczyki

W leczeniu pierwszych lub nawracających epizodów opryszczki często stosuje się leki. Mogą zmniejszyć czas trwania objawów i ich nasilenie, ale nie mogą wyleczyć infekcji. Leczenie nawracających epizodów jest najskuteczniejsze, jeśli zostanie rozpoczęte w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów.

Do powszechnie stosowanych leków przeciwwirusowych zalicza się acyklowir, famcyklowir i walacyklowir. Przyjmowanie mniejszej dawki dobowej jednego z tych leków może również zmniejszyć częstotliwość występowania objawów („ognisk”). Leczenie jest często zalecane osobom, u których występują bardzo bolesne lub częste nawracające epizody lub które chcą zmniejszyć ryzyko przeniesienia opryszczki na inną osobę.

Leki łagodzące ból związany z owrzodzeniami obejmują paracetamol (acetaminofen), naproksen lub ibuprofen. Leki, które można zastosować w celu znieczulenia dotkniętego obszaru, obejmują benzokainę i lidokainę.

Wirus opryszczki pospolitej żyje wewnątrz komórek nerwowych i na przemian jest nieaktywny i aktywny. Niektóre wyzwalacze mogą aktywować wirusa, na przykład:

  • choroba lub gorączka
  • ekspozycja na słońce
  • miesiączka
  • obrażenia
  • stres emocjonalny
  • chirurgia.

W przypadku osób, u których opryszczka jamy ustnej jest aktywowana przez światło słoneczne, unikanie ekspozycji na słońce i noszenie filtrów przeciwsłonecznych może zmniejszyć ryzyko nawrotów.

Aby zmniejszyć objawy opryszczki jamy ustnej, ludzie mogą:

  • pić zimne napoje lub ssać lody
  • stosować dostępne bez recepty leki przeciwbólowe.

W przypadku opryszczki narządów płciowych ludzie mogą:

  • siedzieć w ciepłej kąpieli przez 20 minut (bez mydła)
  • nosić luźne ubrania
  • stosować dostępne bez recepty leki przeciwbólowe.

Istnieją sposoby na zmniejszenie ryzyka rozprzestrzeniania się opryszczki, w tym:

  • porozmawiaj ze swoim partnerem o opryszczce
  • nie uprawiaj seksu, jeśli masz objawy i zawsze noś prezerwatywę
  • nie udostępniaj przedmiotów, które dotknęły śliny (opryszczka jamy ustnej).

Jeśli jesteś w ciąży, porozmawiaj ze swoim lekarzem, ponieważ istnieje ryzyko przeniesienia opryszczki na dziecko.

Zakres problemu

W 2016 r. (ostatnie dostępne szacunki) 3,7 miliarda osób w wieku poniżej 50 lat, czyli 67% światowej populacji, miało infekcję HSV-1 (jamy ustnej lub narządów płciowych). Większość infekcji HSV-1 nabywa się w dzieciństwie.

Szacuje się, że na opryszczkę narządów płciowych wywołaną przez HSV-2 cierpi na całym świecie 491 milionów (13%) osób w wieku 15–49 lat (dane z 2016 r.). Wirus HSV-2 zakaża kobiety prawie dwukrotnie częściej niż mężczyźni, ponieważ przenoszenie wirusa z mężczyzny na kobietę jest skuteczniejsze. Częstość występowania wzrasta wraz z wiekiem, chociaż najwięcej nowych infekcji występuje u młodzieży.

Przenoszenie opryszczyki

HSV-1 przenoszony jest głównie poprzez kontakt z wirusem w ranach, ślinie lub powierzchniach w jamie ustnej lub wokół niej. Rzadziej HSV-1 może zostać przeniesiony do okolic narządów płciowych poprzez kontakt ustno-narządowy, powodując opryszczkę narządów płciowych. Może być przenoszony przez powierzchnie jamy ustnej lub skóry, które wyglądają normalnie; jednak największe ryzyko przeniesienia występuje, gdy występują aktywne rany. Osoby, które już mają HSV-1, nie są narażone na ryzyko ponownego zakażenia, ale nadal istnieje ryzyko zakażenia HSV-2.

HSV-2 przenoszony jest głównie podczas seksu poprzez kontakt z powierzchnią narządów płciowych lub odbytu, skórą, ranami lub płynami osoby zakażonej wirusem. HSV-2 może zostać przeniesiony nawet wtedy, gdy skóra wygląda normalnie i często przenosi się bez objawów.

W rzadkich przypadkach opryszczka (HSV-1 i HSV-2) może zostać przeniesiona z matki na dziecko podczas porodu, powodując opryszczkę noworodków.

Możliwe komplikacje

Zakażenie HSV-2 i HIV

Zakażenie HSV-2 zwiększa ryzyko zakażenia wirusem HIV około trzykrotnie. Ponadto osoby zakażone zarówno wirusem HIV, jak i HSV-2 są bardziej narażone na przenoszenie wirusa HIV na inne osoby. Zakażenie HSV-2 jest jedną z najczęstszych infekcji u osób zakażonych wirusem HIV.

Ciężka choroba

U osób z obniżoną odpornością, w tym u osób z zaawansowanym zakażeniem wirusem HIV, opryszczka może mieć poważniejsze objawy i częstsze nawroty. Rzadkie powikłania HSV-2 obejmują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu (infekcję mózgu) i infekcję rozsianą. Rzadko zakażenie HSV-1 może prowadzić do poważniejszych powikłań, takich jak zapalenie mózgu (infekcja mózgu) lub zapalenie rogówki (infekcja oka).

Opryszczka noworodkowa

Opryszczka noworodkowa może wystąpić, gdy niemowlę jest narażone na kontakt z wirusem HSV podczas porodu. Opryszczka noworodków jest rzadka i występuje u około 10 na 100 000 urodzeń na całym świecie. Jest to jednak poważny stan, który może prowadzić do trwałej niepełnosprawności neurologicznej lub śmierci. Ryzyko wystąpienia opryszczki noworodkowej jest największe, gdy matka zarazi się HSV po raz pierwszy w późnej fazie ciąży.

Zapobieganie roznoszeniu się opryszczyki

Osoby z objawami opryszczki jamy ustnej powinny unikać kontaktu oralnego z innymi osobami (w tym seksu oralnego) i dzielenia się przedmiotami, które miały kontakt ze śliną. Osoby z objawami opryszczki narządów płciowych powinny powstrzymać się od aktywności seksualnej w czasie wystąpienia objawów. Zarówno HSV-1, jak i HSV-2 są najbardziej zaraźliwe, gdy występują rany, ale mogą również zostać przeniesione, gdy nie odczuwa się ani nie widać żadnych objawów.

W przypadku osób aktywnych seksualnie konsekwentne i prawidłowe stosowanie prezerwatyw jest najlepszym sposobem zapobiegania opryszczce narządów płciowych i innym chorobom przenoszonym drogą płciową. Prezerwatywy zmniejszają ryzyko; jednakże do zakażenia wirusem HSV może nadal dojść w wyniku kontaktu z obszarami narządów płciowych lub odbytu nieobjętymi prezerwatywą. Medyczne obrzezanie mężczyzn może zapewnić częściową ochronę na całe życie przed zakażeniem HSV-2, a także przed wirusem HIV i wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).

Osobom z objawami sugerującymi opryszczkę narządów płciowych należy zaproponować wykonanie testu na obecność wirusa HIV.

Kobiety w ciąży z objawami opryszczki narządów płciowych powinny poinformować o tym swoich pracowników służby zdrowia. Zapobieganie zakażeniu HSV-2 jest szczególnie ważne w przypadku kobiet w późnej fazie ciąży, kiedy ryzyko wystąpienia opryszczki noworodkowej jest największe.

Opryszczka – pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy opryszczki?

Objawy opryszczki często zaczynają się od swędzenia lub mrowienia wargi. Następnie pojawia się zaczerwienienie i bolesne pęcherze, które mogą pękać i sączyć. Pęcherze goją się zwykle w ciągu 1 do 2 tygodni i często tworzą strupy.

Jakie są przyczyny opryszczki?

Opryszczkę wywołuje głównie wirus opryszczki pospolitej typu 1. Wirusy przenoszone są z osoby na osobę, często poprzez całowanie, dotykanie ust lub przedmiotów, które miały kontakt z wirusami. Stres, przeziębienie, światło słoneczne i wahania hormonalne mogą być wyzwalaczami.

Jak często występuje opryszczka?

Opryszczka pospolita jest bardzo powszechną chorobą wirusową, wywoływaną głównie przez wirus herpes simplex typu 1 (HSV-1), choć może być również spowodowana przez wirus herpes simplex typu 2 (HSV-2), który jest częściej związany z opryszczką narządów płciowych. Zakażenie HSV-1 jest bardzo rozpowszechnione na całym świecie, a szacuje się, że zarażonych jest około 67% populacji w grupie wiekowej 0-49 lat. Większość osób zaraża się wirusem już w dzieciństwie.

Jak rozwija się opryszczka?

Opryszczka zwykle goi się samoistnie w ciągu 1 do 2 tygodni. U niektórych osób pojedyncze ogniska choroby mogą wystąpić kilka razy w roku, ale często mają łagodniejszy przebieg.

Czy są konsekwencje lub powikłania związane z opryszczką?

Z reguły opryszczka u zdrowych ludzi goi się bez konsekwencji. Jednak u osób z osłabionym układem odpornościowym infekcja może być poważniejsza i prowadzić do powikłań, takich jak zapalenie mózgu.

Jak diagnozuje się opryszczkę?

Diagnozę zwykle stawia się na podstawie typowych objawów. W rzadkich przypadkach lekarz może usunąć płyn z pęcherzy i zbadać go w laboratorium pod kątem wirusów opryszczki.

Jak zapobiegać opryszczce?

Przenoszenie wirusa na inne osoby można zminimalizować, unikając całowania, dzielenia się przedmiotami i przestrzegając właściwej higieny rąk podczas epidemii. Szczególną ostrożność należy zachować u niemowląt, ponieważ ich układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty.

Jak leczy się opryszczkę?

Opryszczka zwykle goi się samoistnie. Maści, kremy lub żele przeciwwirusowe zawierające acyklowir lub pencyklowir mogą skrócić czas trwania epidemii, jeśli zostaną zastosowane wcześnie. Tabletki zawierające środki hamujące wirusy są dostępne na receptę i mogą być pomocne w przypadku poważnych epidemii lub osłabienia układu odpornościowego.

Leczenie opryszczki pospolitej

Opryszczka nie ma lekarstwa, które całkowicie usunie wirusa z organizmu, ale istnieją leki, które mogą skrócić trwanie ataku i złagodzić objawy. Oto kilka głównych sposobów leczenia:

  1. Leki przeciwwirusowe:
    • Acyklowir jest najczęściej przepisywanym lekiem przeciwwirusowym na opryszczkę. Jest dostępny w formie tabletek, kremu oraz roztworu do wstrzykiwań.
    • Walgancyklowir i Famcyklowir to inne opcje leczenia przeciwwirusowego, które mogą być przepisywane, szczególnie w przypadku poważniejszych objawów lub częstych nawrotów.
  2. Leki dostępne bez recepty:
    • Kremy zawierające acyklowir lub inne substancje przeciwwirusowe można stosować bezpośrednio na opryszczkę, by przyspieszyć gojenie i zmniejszyć ból.
    • Leki przeciwbólowe, takie jak ibuprofen lub paracetamol, mogą pomóc w łagodzeniu bólu związanego z opryszczką.
  3. Domowe sposoby:
    • Stosowanie zimnych okładów na dotknięte obszary może przynieść ulgę w bólu.
    • Ważne jest również, aby utrzymywać dotknięty obszar czystym i suchym.
  4. Zmiany stylu życia:
    • Wzmocnienie układu odpornościowego przez zdrową dietę, regularne ćwiczenia i dostateczny sen może pomóc w zmniejszeniu częstotliwości i nasilenia objawów.

Jak opryszczka wpływa na codzienne życie?

Większość ludzi może wykonywać normalne czynności pomimo opryszczki. Niektórym jednak przeszkadzają widoczne bąbelki. Podczas epidemii ważne są środki higieny i unikanie kontaktu z innymi osobami. Specjalne plastry i makijaż mogą pomóc zamaskować objawy, ale wymagają ostrożności i higieny.

Uwaga: podane tutaj treści mają charakter wyłącznie informacyjny i nie mogą zastąpić niezbędnej porady lekarskiej, diagnozy ani zaleceń. Jeśli masz jakiekolwiek pytania lub objawy związane z opryszczką, zawsze powinieneś skonsultować się z lekarzem.

źródło: https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus

Moringa: Ein tieferer Einblick

Leave feedback about this