Terapia EMDR – skuteczna metoda pracy z traumą i trudnymi doświadczeniami

W ostatnich latach sporo mówi się o skutecznych, opartych na badaniach naukowych metodach psychoterapii. Jedną z takich metod jest terapia EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing). Ta metoda pracy terapeutycznej kojarzona z ruchem gałek ocznych. Jest to narzędzie szczególnie przydatne w pracy z traumą, stresem oraz trudnymi, także powtarzalnymi doświadczeniami z przeszłości.

Dla kogo jest EMDR?

Terapia EMDR najczęściej kojarzona jest z leczeniem PTSD, ale zakres jej zastosowań jest znacznie szerszy. Terapia EMDR może być pomocna m.in. w przypadku:

• doświadczeń traumatycznych (wypadki, przemoc, nagłe straty),
• zaburzeń lękowych i ataków paniki,
• przewlekłego stresu,
• niskiego poczucia własnej wartości,
• trudnych doświadczeń z dzieciństwa,
• problemów w relacjach wynikających z przeszłych zranień
• także problemów z nadużywaniem substancji

EMDR w praktyce terapeutycznej

Terapia EMDR to w wielu przypadkach skuteczne narzędzie, które pomaga wielu osobom uwolnić się od ciężaru przeszłych doświadczeń. Proces terapeutyczny EMDR składa się z kilku etapów – od zebrania wywiadu i przygotowania klienta, zapewnienie bezpieczeństwa, przez pracę z konkretnymi wspomnieniami, sprawdzenie i domknięcie procesu. Jeśli chcesz wiedzieć więcej o tym, jak wygląda terapia EMDR w praktyce, z jakich etapów się składa, w jaki sposób działa i kiedy może pomóc, warto zapoznać się z artykułem dostępnym na stronie https://www.annabus.pl

Anna Bus – psycholog, psychoterapeutka, psychodietetyk i certyfikowany psychoterapeutka uzależnień w Warszawie. Pracuję z osobami dorosłymi i młodzieżą. Przyjmuję w gabinecie w Warszawie (Warszawa Mokotów, ul. Puławska 28/28; oraz Warszawa Śródmieście ul. Gałczyńskiego 3/4, a także prowadzę psychoterapię on-line. Zadzwoń już dziś, tel. 500 608 183 i umów się na konsultację psychologiczną. Korzystam głównie z podejścia ericksonowskiego, terapii EMDR, a także terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach. Pracuję z osobami dorosłymi i młodzieżą.

FAQ – najczęstsze pytania o terapię EMDR

Czym dokładnie jest EMDR i jak to się wymawia?
EMDR (wymawia się „i-em-di-ar”) to skrót od Eye Movement Desensitization and Reprocessing, czyli Desensytyzacja i Przetwarzanie przez Ruchy Gałek Ocznych. To metoda psychoterapii stworzona przez Francine Shapiro w latach 80., która wykorzystuje bilateralną stymulację (najczęściej ruchy oczu) do przetwarzania traumatycznych wspomnień i zmniejszania ich emocjonalnego ładunku.

Jak długo trwa terapia EMDR?
To zależy od rodzaju i złożoności traumy. Pojedyncze zdarzenie traumatyczne (np. wypadek samochodowy) często wymaga 3-6 sesji. Trauma złożona z dzieciństwa lub wielokrotne urazy mogą potrzebować kilku miesięcy regularnej pracy. Niektórzy klienci odczuwają znaczącą ulgę już po pierwszej sesji przetwarzania.

Czy podczas sesji EMDR trzeba szczegółowo opowiadać o traumie?
Nie, i to jedna z większych zalet tej metody. W przeciwieństwie do klasycznej terapii poznawczo-behawioralnej nie musisz dokładnie relacjonować traumatycznego wydarzenia na głos. Wystarczy, że skupisz się na obrazie, odczuciach i myślach związanych z traumą, podczas gdy terapeuta prowadzi bilateralną stymulację. Dla wielu osób to ogromna ulga, bo nie trzeba „przeżywać” traumy werbalnie.

Dlaczego ruchy oczu mają pomagać w przepracowaniu traumy?
Mechanizm neurobiologiczny EMDR nie jest do końca poznany, ale najnowsze badania sugerują, że bilateralna stymulacja aktywuje oba półkule mózgu i wspomaga proces konsolidacji pamięci, podobny do tego, który zachodzi naturalnie podczas fazy REM snu. Trauma „zamarza” wspomnienia w formie nieprzetworzonej – EMDR pomaga mózgowi dokończyć proces ich integracji.

Czy EMDR działa tylko na traumę pourazową (PTSD)?
Nie, choć PTSD to główne wskazanie potwierdzone badaniami. EMDR skutecznie pracuje też z: lękiem uogólnionym, fobiami, zaburzeniami lękowymi, depresją (szczególnie jeśli ma korzenie w traumatycznych doświadczeniach), zaburzeniami odżywiania, uzależnieniami i niskim poczuciem wartości. W praktyce widzę dobre efekty także przy pracy z żałobą i blokami w rozwoju osobistym.

Ile kosztuje sesja EMDR i czy NFZ to refunduje?
Sesja EMDR u certyfikowanego terapeuty kosztuje zwykle 150-300 zł za 60-90 minut, w zależności od miasta i doświadczenia specjalisty. NFZ nie refunduje terapii EMDR jako odrębnej metody, ale możesz uzyskać skierowanie na psychoterapię w poradni zdrowia psychicznego, gdzie czasem pracują terapeuci posługujący się EMDR – wtedy jest bezpłatnie, choć kolejki potrafią być długie.

Czy każdy psycholog może prowadzić terapię EMDR?
Nie. EMDR wymaga specjalistycznego szkolenia certyfikowanego przez EMDR Europe lub EMDR International Association. Podstawowy trening to minimum 50 godzin edukacji + supervised practice. Sprawdź, czy terapeuta ma certyfikat – to gwarancja, że przeszedł pełne szkolenie i wie, jak bezpiecznie prowadzić proces.

Czy EMDR może być niebezpieczne lub pogorszyć stan?
Przy prawidłowym prowadzeniu przez certyfikowanego terapeutę EMDR jest bezpieczne. Czasem po sesji możesz czuć się zmęczony emocjonalnie lub mieć intensywne sny – to normalna część procesu przetwarzania. Przeciwwskazania to: aktywna psychoza, ciężka depresja z myślami samobójczymi (wymagająca najpierw stabilizacji), niektóre zaburzenia neurologiczne. Dobry terapeuta zawsze zrobi wywiad i oceni, czy jesteś gotowy na EMDR.

Czy można robić EMDR online przez Zoom?
Tak, adaptacja do formy online jest możliwa i od pandemii wiele osób korzysta z e-EMDR. Zamiast śledzenia palca terapeuta używa wirtualnych narzędzi (poruszający się punkt na ekranie) lub instruuje Cię, jak wykonywać samodzielną stymulację bilateralną (np. tapping – lekkie opukiwanie na przemian lewego i prawego kolana). Efektywność jest porównywalna, choć niektórzy klienci preferują kontakt osobisty.

Jak wygląda typowa sesja EMDR krok po kroku?
Proces składa się z ośmiu faz. W skrócie: najpierw zbieramy wywiad i budujemy plan terapii (faza 1-2), następnie uczę Cię technik stabilizacji emocjonalnej (faza 3). Podczas sesji przetwarzania identyfikujemy cel (konkretne wspomnienie), negatywne przekonanie z nim związane, emocje i odczucia w ciele (faza 4). Potem rozpoczynamy desensytyzację przez bilateralną stymulację (faza 5), instalujemy pozytywne przekonanie (faza 6), robimy skan ciała (faza 7) i zamykamy sesję (faza 8). Brzmi skomplikowanie, ale w praktyce proces płynie naturalnie.

Czy EMDR działa na dzieci?
Tak, i często nawet szybciej niż u dorosłych. Dzieci świetnie reagują na EMDR, bo ich mózg jest bardziej plastyczny. Pracując z małymi dziećmi stosuję adaptacje – zamiast skali liczbowej używam rysunków, zamiast słów – kolorów czy symboli. Bilateralną stymulację można prowadzić przez zabawy (np. rzucanie piłeczką na przemian do lewej i prawej ręki). Wymaga to jednak dodatkowego szkolenia w EMDR dla dzieci.

Jak długo utrzymują się efekty terapii EMDR?
Badania follow-up pokazują, że efekty EMDR są trwałe. Wspomnienie traumatyczne nie znika (to niemożliwe), ale traci swój emocjonalny ładunek i przestaje wywoływać objawy. Klienci często mówią: „pamiętam, co się stało, ale to już mnie nie boli” lub „czuję, jakby to było daleko, jakby to się nie działo mnie”. W mojej praktyce rzadko zdarza się, że przepracowane wspomnienie wraca z pełną siłą – jeśli tak się dzieje, to zwykle sygnalizuje jakiś powiązany aspekt, który wymaga jeszcze uwagi.

Czy można łączyć EMDR z farmakoterapią?
Tak, EMDR często jest prowadzone równolegle z leczeniem farmakologicznym (antydepresanty, anxiolityki). Leki stabilizują objawy, a EMDR pracuje nad przyczyną. Ważne, żeby poinformować terapeutę o wszystkich przyjmowanych lekach – niektóre substancje (np. benzodiazepiny w wysokich dawkach) mogą osłabiać proces przetwarzania, bo „tłumią” dostęp do emocji potrzebnych w terapii.

Co jeśli nie pamiętam szczegółów traumy?
To częste, szczególnie przy traumach z wczesnego dzieciństwa. EMDR nie wymaga pełnej, świadomej pamięci zdarzenia. Możemy pracować z fragmentami wspomnień, odczuciami w ciele, powtarzającymi się koszmarami czy emocjami, które pojawiają się „znikąd”. Ciało pamięta, nawet jeśli umysł nie ma dostępu do konkretnych obrazów. Proces przetwarzania często naturalnie odkrywa głębsze warstwy pamięci.

Czy po EMDR mogę „zapomnieć” ważne wspomnienia?
Nie. EMDR nie usuwa wspomnień ani nie powoduje amnezji. Zmienia sposób, w jaki mózg przechowuje traumatyczne doświadczenie – z „aktywnej alarmu” na „archiwum”. Wspomnienie staje się częścią Twojej historii, ale przestaje kontrolować Twoje obecne życie. Klienci po EMDR często mówią, że po raz pierwszy od lat mogą myśleć o traumie bez paniki.

Jak się przygotować do pierwszej sesji EMDR?
Przyjdź wypoczęty, zjedz coś lekko przed sesją (praca jest intensywna i potrzeba energii). Ubierz się wygodnie. Po sesji zarezerwuj sobie czas na spokój – nie planuj ważnych spotkań czy trudnych rozmów tego samego dnia. Dobrze mieć wsparcie (zaufana osoba, z którą możesz porozmawiać, jeśli będziesz potrzebować). I pamiętaj: nie musisz być „wystarczająco silny” – EMDR pomaga właśnie wtedy, gdy sam nie dajesz rady.

źródło grafik: https://pixabay.com/pl/